एक अयाेग्य लडाकुकाे गुनासाे

तिमीले

गोडा फाट् भन्यौ, मैले गोडा फाटेँ

सतर्क भन्यौ, म सतर्क बनेँ

अगाडि बढ् भन्यौ ,म अगाडि बढेँ

पछाडि हट् भन्यौ, म पछाडि हटेँ

सर्टिफिकेट फाल् भन्यौ मैले फालेँ

दस्ताबेज पढ् भन्यौ, मैले पढेँ

इतिहास पढ् भन्यौ, मैले पढेँ

समाज पढ् भन्यौ, मैले पढेँ

अरु कति कुराहरू तिमीले नभन्दा पनि पढेँ

......

तिमीले बन्दुक बोक् भन्यौ, मैले बोकेँ

कैयौं कुइन्टल भारी पनि बोकेँ

सहयोद्धाका अमर शरीर बोकेँ

घाइते शरीर बोकेँ

रक्तिम सन्देश बोकेँ

बोक्न त आजादहरुका प्यार पनि बोकेँ

जल्लादहरुका काला कर्तुत पनि बोकेँ

......

घर भनिएन

सम्पत्ति भनिएन

बाआमा भनिएन

प्रियसी भनिएन

पढाइ भनिएन

केवल भनियो त परिवर्तन

हिँडियो त मृत्युलाई हत्केलामा राखेर

भत्काइयो दुश्मनको जिल्ला

बनाइयो आफ्नै लाल किल्ला

जलाइयो बुर्जुवा किताबका पाना-पाना

बनाइयो सामन्तीलाई निशाना

.......

तिमीसँग आदेश दिन सक्ने क्षमता थियो

मसँग पनि त तिम्रो आदेश मान्ने क्षमता त थियो

......

मैले आदेश पालना गरेकै हुँ

आफ्नो कर्तव्य निभाएकै हुँ

भोक भोकै लडेकै हुँ

.......

त्यति बेला

मेरो अपाङ्ग शरीर पनि तिम्रो लागि अमूल्य थियो

किनकी म भाँचिएको हात लिएर

बन्दुक चलाउन सक्थेँ

खुट्टामा गोलीका डल्ला बोकेर

अहोरात्र लड्न सक्थेँ

.......

तिमीले बन्दुक रोक् भन्ने बेलासम्म पनि

म तिम्रो लागि प्रिय नै थिएँ

किनकी म तिम्रा लागि सुरक्षा दिन सक्थेँ

तिमीलाई हरक्षण पहरा दिन सक्थेँ

......

तर जब तिमी

हामी बस्ने परालको गुन्द्री छाडेर

राता कार्पेटमा बस्न थाल्यौ

अनि बिस्तारै मेरो मूल्य तोकिन थाल्यो

.....

जब मूल्य तोकियो

म जस्तै हजारौंलाई हाट बजारमा राखियो

तिमीले पठाएका

कैयौं ग्राहकहरु आए

अङ्ग अङ्ग जाचे

........

खुट्टामा गोली बोकेको म

भाँच्चिएको हात बोकेको म

अयोग्य बनेँ

.....

कमरेड !

कुनै बेला त्यही भाँच्चिएको मेरो

हात तिम्रा लागि प्यारो थियो होइन ?

गोली लागेको मेरो खुट्टा

तिम्रा लागि तन्दुरुस्त थिए होइन ?

म अमुल्य थिएँ होइन ?

म योग्य नै थिएँ होइन ?

तर म आज कसरी अयोग्य भएँ ?

.......

तिमीले भनेको मोर्चा सम्हालेकै हुँ

दुश्मनको किल्ला तोडेकै हुँ

तिमीलाइ गुन्द्रीबाट रातो कार्पेटसम्म पुर्‍याएकै हुँ

के त्यहाँ पुर्‍याउनु मेरो गल्ती थियो ?

मेरो अयोग्यताको कारण तिमी त्यहाँ पुगेका हौ ?

........

तिमीले त मेरो योगदानको मापन हुनुपर्छ भन्थ्यौ

तर मेरो चोटग्रस्त शरीर नापियो

मेरो शरीरको उचाइ नापियो

तौल नापियो

तर

खै त तिम्रो उचाइ नापिएको ?

खै त तिम्रो तौल नापिएको ?

खै त तिम्रो योग्यता नापिएको ?

........

केही पनि मापन गर्नै नपर्ने तिमी

योग्य

तिमीलाई नै योग्य बनाउन शरीरमा गोली बोक्ने

म कसरी अगोग्य भएँ ?

 केही वर्षअघि अज्ञात स्राेतबाट साभार, अहिले केही सामान्य सम्पादनसहित 'रिपाेष्ट' गरिएकाे हाे।   

              - सुनील पाैडेल

तुलनामा विवाहित आइमाई

तुलनामा विवाहित आइमाई

वदनभरि साेह्र श्रृङ्गार

हँसिलो अनुहार

तीज

उदास मलिन मुहार

श्वेत पहिरन

बिधवा

मस्त पहलमान मर्द

काेख-काखभर सन्तान

माया

लाेग्ने टाेकेकाे आराेप

बाँझै काेख

टाेकसाे

पाेषिला स्वादिष्ट भाेजन

धनवान् माइती

चाह

घरगाउँ छरछिमेककाे हेलाँ

निर्जन माइतीघर

भाेक

    क्रमशः

 - सुनील पाैडेल

जात र जनैबारे

 

   जातले ज्ञान प्राप्तिलाई छेक्दैन । अहिले कानुनतः बर्जित भएपनि समाजमा केही हदसम्म कायमै रहेकाे जातीय विभेदकाे व्यवस्थाले (शास्त्रीय) ज्ञान प्राप्तिकाे अवसरमा केही तलमाथि भने परेकाे छ।

   जातले ठूला काेही हुँदैनन् । अहिले ज्ञान हासिल गर्न जातले छेकेकाे छैन । जाे काेहीले ज्ञान आर्जन गरेर ज्ञानी बन्न पाउँछ।ज्ञानले ब्रम्हज्ञानकाे बाटाे देखाउँछ। यसर्थ अहिले सबैलाई ब्रम्हज्ञानी बन्ने छुट छ। 

  ब्रम्हज्ञान हुने सबेैले जनै लगाउँन पाउने व्यवस्था शास्त्रले गरेकाे छ । तर जनै धारण गर्ने ब्रम्हज्ञानीले लैंगिक र जातीय भेदभाव जस्ताे घृणित कर्म गर्दैनन् , सहँदैनन्; गर्नुहुँदैन, सहन पनि हुँदैन । 

   जनै धरेर जातीय र लैंगिक विभेद गर्नुहुँदैन भन्नेहरु ब्रम्हज्ञानी हुन् भने जनै धरेर पनि त्यस्ता भेदभावलाई प्रश्रय दिनेहरु मुर्ख मनुवा हुन्। लिङ्ग र जातकै आधारमा काेही जनै धारीले आफूलाई उच्च र अरुलाई नीच या तुच्छ ठान्छ भने ऊ ब्रम्हज्ञानी हाेइन र उसलाई जनै लाउने अधिकार पनि छैन। 

  जनै लाउनेलाई गाली गर्नु भनेकाे चाहिँ महा-मुर्खता हाे किनकि त्याे धागाे शुद्धता , पवित्रता र ज्ञानकाे डाेराे हाे भनिन्छ। जाे ज्ञानले निपुण छ, जसले आफ्नाे शरीरलाई शुद्ध र मनलाई पवित्र राख्न सक्छ, त्यस्ता जाे काेहीले पनि जनै धारण गर्न सक्तछन् । तर जाे अज्ञानी छ, अशुद्ध शरीर बाेक्छ र मनमा अपवित्र विचार पाल्छ उसले जनै लगाइ टाेपले पनि त्याे भने ढाेंग हाे । त्यस्ता व्यक्ति कथित 'उपल्लाे जात'का भनिए पनि ती जनैजस्ताे पवित्र धागाे लगाउन लायकका हुँदैनन्। 

   आफू पनि जनै लाउन याेग्य बन्नुका सट्टा जनैजस्ताे अनुशासनकाे डाेराेलाई गाली गरेर अनुशासनहिनता, अशुद्धता र अपवित्रतालाई प्रश्रय दिने र आत्मसात गर्न खाेज्नेहरु मध्ये कथित 'जनै लाउने जात' नै देख्दा भने मलाई ज्यादा अचम्म लाग्छ र मेराे ब्रम्हाण्डी तात्छ । 

   फरि यसाे भनिरहँदा जनै नलाउनेहरु चाहिँ सबै अशुद्ध तन र अपवित्र मन भएका अज्ञानी हुन्छन् भनेर मैले भन्न खाेजेकाे बिल्कुलै हाेइन नि ! जसले जनै धारण गर्नेहरु सबैलाई विभेदका पक्षधर देख्छन् र गाली दिन्छन्, ती सब आफैं बरु विभेदका पक्षपाती हुन् ।

     हाम्राे हिन्दु धर्म, धर्मशास्त्र र धार्मिक परम्परा र चालचलनकाे गलत व्याख्या भएकाे छ। हिन्दु धार्मिक संस्कारमा जातीय र लैंगिक विभेदपूर्ण कथन र परम्परा पहिले थिएन। धर्म र धर्मशास्त्रकाे व्याख्या गर्नेक्रममा अल्पज्ञानी,  स्वार्थी र दिग्भ्रमित कथित पण्डित र पुराेहित भनिने केही सिमित मुर्खहरुकाे अपव्याख्या र अरु महामुर्खहरुकाे धर्मभिरु साेचले यस्ताे विभेदकाे सुरुवात भएकाे हाे ।

    शास्त्रकाे पूर्ण ज्ञान नै नभइ वा बुझ पचाएर आफ्ना स्वार्थसिद्धि खाेज्न शास्त्रार्थ लगाइ टाेपल्नेहरुले हिन्दु धर्ममा लैंगिक र जातीय लगायत विभेदका परम्परागत साेचकाे विकास गराएका हुन् । नत्र मानिस मात्रै नभएर सम्पू्र्ण प्राणी अनि आकाश, वायु, जल, अग्नि, भूमि, अन्नपात, बाेट बिरुवा सबलाई सम्मान दिने हिन्दु धर्ममा जातीय विभेद कसरी घुस्न सक्छ ? 

     जनै 'जात' हुनेले लाउने हाेइन मुर्ख हाे । जनै त ज्ञान, त्याग, निष्ठा, भक्ति, शुद्धता, पवित्रता र अनुशासन हुनेले लाउने हाे ।

    यसर्थ जनैकाे उपहास गर्ने हाेइन । जनै र यसकाे परम्पराकाे अध्ययन , अनुसन्धान र अनुकरण गर्ने हाे । 

    जातीय विभेदकाे कारक जनै हाेइन , साेच हाे । बुझाैं । 

     

                        - सुनील पाैडेल